ادوارد زهرابیان
مهدی صادقی : ادوارد دیگران زهرابیان که در برخی نوشتههای فارسی به نادرست "ظهرابیان" نوشته شده است، سال 1318 در تهران متولد شد. به خاطر علاقهای که از همان کودکی به معماری داشت، دوره متوسطه را در دبیرستان البرز میگذراند و دیپلم ریاضی میگیرد تا بتواند رشته معماری را در دانشگاه ادامه دهد. در کلاسهای نقاشی دبیرستان خودش را باز مینماید تا جایی که در مسابقه طراحی نخستین نشانه دبیرستان البرز، برگزیده میشود و نشانهاش سالها، بر سر در و سرکاغذهای این دبیرستان نقش میبندد.
به واسطه شغل پدر، از بیشتر شهرهای کشور دیدن میکند و این سفرهای بسیار، سببساز آشنایی با تاریخ و فرهنگ کشورش میشود. در فاصله سالهای دبیرستان تا دانشگاه، برای کمک به برادر بزرگتر که او هم معماری میخوانده است، پایش به آتلیههای معماری باز میشود و در این راه بر تجربههای طراحی و رسامیاش افزون میگردد. مهمترین اتفاق هنری زهرابیان، در فاصله پیش از ورود به دانشگاه رخ میدهد. او به طور اتفاقی آگهی فراخوان طراحی نشانه هواپیمایی ملی ایران را که هنوز به "هما" شهره نشده بود، میبیند و نیرویی درونی، انگیزهساز میشود تا طرحی دراندازد. به گفته خودش این طرح از پیش، در ذهناش بوده و منتظر جرقهای تا نمایان شود. او در پی نشانهای بود تا هم پرواز را تداعی کند و هم بازگفت هنر ایران باشد. این شد که به جستجو در بازماندههای تخت جمشید و برگهای کتاب گریشمن، گرم شد تا هما را یافت و آن را به تجربه رسامی در آتلیه دانشکده و دکتر فروغی، آماده ساخت و در مسابقهای شرکت کرد که هوشنگ سیحون و تعدادی از استادان دانشکده هنرهای زیبا، انتخابگران آن بودند. این نشانه پذیرفته شد و یک سال و اندی بعد، نامهای از هواپیمایی ملی ایران "هما" به شماره 512 و تاریخ 8/9/1341 دریافت کرد که به امضای مدیر عامل هواپیمایی، سرلشگر علی محمد خادمی رسیده بود. در آن نوشته بود: آقای ادوارد زهرابیان از اینکه در مسابقه آرم هواپیمایی ملی ایران شرکت نموده و برنده جایزه گردیدید تبریک میگوید و ضمنا به اطلاع میرساند که آرم نامبرده از طرف شرکت به ثبت قانونی رسیده است. او بابت طراحی این نشانه ماندگار فقط پانصد تومان جایزه گرفت. آثار مانا معمولا ارزان سفارش داده شدهاند، نمونهاش 700 تومان اجرت طراحی نشانه اتومبیل پیکان که جمشید اخگر سال 1336 گرفت، یا 6000 تومانی که علی اصغر محتاج برای طراحی تیتراژ ماندگار "دلیران تنگستان" قرار شد بگیرد که هیچ پرداخت نشد! زهرابیان پس از خلق این شاهکار، به ندرت کار گرافیکی دیگری کرد، مگر آنجا که ضرورت بود یا حدیث نفس. مانند نشانهای که برای شرکت خود " پژوهش و عمل" (مشاوران برنامهریزی شهری و منطقهای، معماری و مهندسی) طراحی کرد. نیز نشانه انجمن مهندسان معمار ارامنه ایران که در نمایشگاه آثار گرافیک طراحان ارمنی (که سال گذشته در خانه هنرمندان و به همت ادیک بغوسیان و هنریک خاچاطوریان برپا شد) به نمایش درآمد.
جالب اینکه "هما" که یکی از ماندگارترین نشانههای تاریخ گرافیک نوین ایران نامیده میشود، نخستین اثر یک طراح جوان غیرحرفهای است و دیگر پس از آن، نشانهای در این قد و قواره طرح نکرد. شاید از این رو که علاقه اصلی او معماری است. در وادی سینمای آمریکا و تا جایی که اطلاع دارم در سینمای جهان، پدیدهای مانند " اورسن ولز" بیهمان است که نخستین اثر بلند سینماییاش (همشهری کین) ماندگارترین فلیم او شد. هنوز هم با وجود گذشت 67 سال از ساخت آن، در نظرسنجی منتقدان مطرح سینمای جهان، به عنوان یکی از ده فیلم برتر تاریخ سینمای جهان (و بیشتر در رده نخست تا سوم) نام میگیرد. ولز زمانی این فیلم را کارگردانی کرد که فقط 26 سال داشت و پیش از آن به جز کارگردانی دو فیلم کوتاه و تجربی، هیچ فیلم بلند نساخته بود. ولز پس از آن باز هم فیلمهای بلند سینمایی ساخت که به هیچ روی، افتخار همشهری کین را تکرار و تاکید نکرد. او پیش از همشهری کین، هنرپیشه معمولی رادیو و تئاتر بود. (درباره اورسن ولز و فیلمهایش: بیشتر)
در تاریخ گرافیک نوین ایران، ادوارد زهرابیان، بسان اورسن ولز سینماست؛ خلق شاهکار یگانه در نخستین سالهای جوانی و بیهیچ تجربه حرفهای. پیوستها:
ارسال خبر برای دوستان |
|
|
آغاز تولید فنی کتاب سال گرافیک
نظرات
از آقای صادقی عزیز به دلیل این مطلب بسیار مفید سپاسگزاری می کنم
آقای صادقی عزیز، درود بر شما. من عباس عطروش نویسنده " تاریخ هواپیمایی بازرگانی در ایران" هستم. من سالها دنبال طراح آرم "هما" بودم که در کتابم ازایشان نامبرده و تقدیرکنم. اما متاسفانه تا پیش از چاپ کتاب نمیدانستم که طراح آرم آقای زهرابیان هستند. ضمنا شخصی که بعدا پایه آرمی را که آقای زهرابیان طرح کرده بودند برداشت و بصورت فعلی درآورد آقای خسرو بیات یکی از هنرمندان شناخته شده کشورمان میباشد هستند که هم اکنون در کانادا زندگی میکنند. آقای ارومیه هیچ ارتباطی با این طرح ندارند. با سپاس فراوان و مجدد.
آقای زهرابیان دست شما درد نکند. نشانه شما همیشه جاودان خواهد بود و ماند.
هرچه فکر میکنم چه آرم دیگری میتوانست جایگزین طرح هواپیمائی ایران بشود که شایسته تاریخ و فرهنگ این کشوربینظیر باشد عقلم به جائی نمی رسد.این آرم واقعا یک هدف گیری دقیق و بی نظیر بود. تبریک میگویم.