داوران نقاش
- ۱۳۸۸/۰۸/۲۰ - ۱۴:۴۰
- مقاله
اختصاصی رسم : مقاله زیر را سید نوید بی بی شهربانویی برای رسم ارسال کرده است:
طبق قانون نانوشته دوسالانههای ایران پس از تاخیرهای مکرر در زمان برگزاری سومین دوسالانه پوستر جهان اسلام که در دوره سوم خود به دوسالانه گرافیک جهان اسلام تغییر نام داده بود، بالاخره در روز سوم آبان شاهد افتتاح این رویداد بزرگ در حوزه هنرهای تجسمی بودیم.
استقبال بازدیدکنندگان در روز افتتاحیه نسبتا خوب بود، اما نه مثل دو دوره گذشته ولی این دوسالانه در روزهای بعد از افتتاحیه پذیرای بازدیدکنندگان زیادی شد که در دورههای پیشین این توفیق را کمتر داشت. امسال این دوسالانه زمینهای را فراهم آورد تا آثار گرافیکی دیگری غیر از پوستر نیز بر دیوار گالریهای موسسه صبا خودی نشان دهند، مثل بخش نشانه و جلد کتاب. قطع به یقین یکی از دلایل استقبال از این دوسالانه چه از طرف طراحان چه از سوی بازدیدکنندگان همین تک بعدی نبودن آن است.
قدمی چند در گالریهای موسسه صبا
اگر سخنی درباره بخش پوستر و جلد کتاب نگوییم و از کنارشان عبور کنیم، به آثار راه یافته به بخش نشانه میرسیم. اندکی قدمهایمان را آهسته میکنیم. چیزی که در نگاه اول پیداست، تعداد کم آثار در این بخش است و هنگامی که کمی دقیق میشویم، پی میبریم انتخاب آثار در کمال بیدقتی و شتابزدگی و بیشک و بدون تردید در طرف دیگر با حق رفاقتی که بعضی دوستان برای خودشان قائل بودند، انجام گرفته ناگزیریم از این مبحث (باندبازی) بگذریم و سکوت کنیم. چون این مسالهای جدانشدنی از دوسالانهها و جشنوارههای ماست که نبود آن به احتمال زیاد خلائی بزرگ در روند برگزاری دوسالانهها در ایران خواهد بود و چه بسا بدون این شاخصه دوسالانهای در کشور برپا نشود!
به نظر میرسد در روز انتخاب نشانهها داوران خسته بودند و برای رفع این خستگی و ایجاد تنوع چشمهای داوران را با چشمبندهایی بستهاند و کارها را جلوی آنها ریخته و به آنها گفتهاند هر کس که زودتر 10 تا کار از روی زمین جمع کند و تحویل دهد! بهترین گرافیست دنیاست و از آنجایی که همه در ایران دوست دارند به این مقام نائل بشوند (ولو به هر قیمتی) آثار بخش نشانه در جیک ثانیه انتخاب و پروندهاش بسته شده است!
به نظر میرسد در روز انتخاب نشانهها داوران خسته بودند و برای رفع این خستگی و ایجاد تنوع چشمهای داوران را با چشمبندهایی بستهاند و کارها را جلوی آنها ریخته و به آنها گفتهاند هر کس که زودتر 10 تا کار از روی زمین جمع کند و تحویل دهد! بهترین گرافیست دنیاست و از آنجایی که همه در ایران دوست دارند به این مقام نائل بشوند (ولو به هر قیمتی) آثار بخش نشانه در جیک ثانیه انتخاب و پروندهاش بسته شده است!
اغلب کارهایی که در بخش نشانه به جشنواره راه پیدا کرده است، بدیهیترین و ابتداییترین فاکتورهایی را که یک نشانه باید دارا باشد، نداشتند و دارای حد اقل استاندارها هم نبودند و از همه بدتر نازلترین نشانهها برای طراحانی بود که ادعاهایشان سقف آسمان را میدرد و همین طراحان وقت و بیوقت در نشریات مختلف نظریههایی به اصطلاح حکیمانه درباره طراحی نشانه پشت سر هم صادر میکنند. اگر برای طراحی یک نشانه لازم باشد که 5 فاکتور در نظر گرفته شود تا بتوان گفت اثر خلق شده یک نشانه است، باید بگویم 70 درصد کارهایی که در این دوسالانه است، فاقد حتی یک فاکتور از این پنج فاکتور است.
این کارها با چه معیار و ترازویی سنجیده شده جای سوال است. در کل وقتی در یک دوسالانه گرافیک هیات انتخاب از پنج نفر سه نفرشان نقاش باشند، انتظاری فراتر از این نمیتوان داشت. در بخش پوستر که کاملا این مطلب مشهود است. بیننده بعد از چرخ زدن در سالنها به این نتیجه میرسد که یا طراحان این پوسترها نقاش بودند یا کسانی که این پوسترها را انتخاب کردند، نقاش بودند. آیا واقعا پنج گرافیست وجود نداشت که هیات انتخاب را تشکیل دهند؟! خدا را صد هزار مرتبه شکر که در این سرزمین گل و بلبل انواع و اقسام خدا و بت گرافیک داریم، چرا از آنها استفاده نشد؟ آیا واقعا سابقه داشته که در بیینال نقاشی مسعود نجابتی یا مهدی سعیدی به عنوان داور حضور داشته باشند؟ اگر این اتفاق میافتاد، مطمئنا تمام نقاشان از ریز و درشت آنقدر اعتراض میکردند تا این داوران را عوض کنند، ولی معلوم نیست که چرا دوسالانههای گرافیک باید محل تاخت و تاز هر کسی باشد.
همیشه افراط و تفریط دامنگیر دوسالانههای گرافیک و داوران آن بوده است. تا چند سال پیش اکثر آثاری که به دوسالانهها و جشنوارهها ارسال میشد، جواز حضور در نمایشگاه را پیدا میکردند. چون در آن دوره داوران این گمان را داشتند، هر چه کمیت بیشتر باشد، گرافیکی سرو قامتتر خواهیم داشت و توجه چندانی به کیفیت نداشتند و نمیدانستند ارزش یک درخت به بلندی آن نیست، بلکه به ثمری است که میدهد.
اما یکی دو سالی است که از آن طرف بام افتادهاند و به این نتیجه مهم رسیدهاند که از کمیت بکاهند و با وجود اینکه از کمیت میکاهند، هنوز نظری بر کیفیت نداشته باشند و فقط بکاهند این از آن جهت است که فکر میکنند با این کار بر اعتبار این دوسالانهها افزوده خواهد شد و هم اینکه اعتبار جایگاه شخصی آنها مستحکمتر خواهد شد و با این روند میتوانند جلوی دیده شدن ایدههای نو و طراحان نو را بگیرند تا کماکان گرافیست اول پایتخت باشند و در نهایت نشان دهند که دارای چه افق دید بلند و دانش عمیقی هستند که اکثر کارهای ارسالی از نظر آنها فاقد استاندارد بوده و اوج این گستردگی افق دید و عمق دانش آنها را زمانی شاهد هستیم که در دوسالانهها داوران هیچ کدام از آثار را شایسته جایزه نمیدانند.
در زمان تحویل کارهایم به این دوسالانه از سر کنجکاوی تعدادی از آثار را چه در بخش پوستر و چه نشانه دیدم در لا به لای آنها آثار بسیار ارزندهای وجود داشت که متاسفانه به خاطر طرز تفکر نادرستی که در هیات انتخاب وجود داشت و همچنین حضور سه نقاش برای انتخاب آثار مجال حضور پیدا نکردند و جای آنها را پوسترها و نشانههایی گرفته بودند که از تبصره بسیار دلنشین و پسندیده رفاقت و دوستی استفاده کرده بودند.
در زمان تحویل کارهایم به این دوسالانه از سر کنجکاوی تعدادی از آثار را چه در بخش پوستر و چه نشانه دیدم در لا به لای آنها آثار بسیار ارزندهای وجود داشت که متاسفانه به خاطر طرز تفکر نادرستی که در هیات انتخاب وجود داشت و همچنین حضور سه نقاش برای انتخاب آثار مجال حضور پیدا نکردند و جای آنها را پوسترها و نشانههایی گرفته بودند که از تبصره بسیار دلنشین و پسندیده رفاقت و دوستی استفاده کرده بودند.
در کل این دوره از بییینال گرافیک جهان اسلام به مراتب بهتر و پرشورتر و جذابتر از دورههای پیشیناش بود. حال تا روز اختتامیه به انتظار خواهیم نشست تا بر طبق روال معمول ببینیم قرعه برای گرفتن جوایز به نام شاگردان و دوستان کدام یک از این داوران و دست اندرکاران این دوسالانه خواهد افتاد!
این متن را از زبان دوستانی نگاشتم که آثارشان مورد بیمهری و بیتوجهی قرار گرفته و این نوشته براساس اعتراضهایی است که اغلب از جانب این عزیزان طی این چند روز (از افتتاحیه تا امروز) مطرح شده است. بدون شک این دوستان میدانند که حضور نداشتن آثارشان دلیلی بر کم ارزش بودنشان نیست. مطئنا ارزش کار این عزیزان اگر بیشتر از کارهای این بیینال نباشد، کمتر هم نیست.
به امید پیشرفت همه طراحان جوان و بروز و ظهور استعدادها و اندیشههای نو.
پیوستها:
به روز شد
نظرات
با سلام
سید جان، حرفایی که زدی درست و خیلی از آنها هم به جا ولی به نظرم رسید بیشتر قر زدن بود تا مقاله. مثلا نگفتی 70 درصد نشانه ها چه اشکال هایی از نظر طراحی دارند. این که داور نقاش بوده خوب اشتباه است قبول. اما این که تو خود چند کار را دیده ای و بهتر بوده که نشد نقد به انتخاب. گلایه از انتخاب داوران همیشه وجود دارد حتی اگر همگی طراح گرافیک بودند. به نظرم اگر بشینیم بگیم که نشانه ها از نظر معیارهای طراحی این ایراد ها و مشکلات را دارند بهتر است.
با سپاس
استاد بی بی شهر بانویی هفت مورد اساسی در مورد نشانه را لطفا نام می برید تا ما تازه كار ها یاد بگیریم ، و اینكه كدام كارها این هفت مورد را نداشتن ؟
چه عجب بعد از این همه مدت بالاخره از معایب این دوسالانه هم شنیدیم!
در همین مدت کوتاه(از زمان برگزاری تا حالا) اینقدر از این دو سالانه تعریف شد که روی هر چی « کمال طلب» در روزگار باستان (از یونان گرفته تا ...) بود کم شد!
سلام
توضیحاتی جهت روشن شدن برخی مسائل برای خوانندگان متن فوق.
1- همانطور که در تیتر متن و همچنین در خود متن دیده میشود حرفی از نقد آثار گفته نشده و قرار هم نبوده که آثار نقد شوند. اگر به پاراگراف آخر متن دقت بفرمایید هدف این نوشته کاملا واضح است. در واقع بازخوردهایی که بعضی از طراحان از این دوسالانه داشته اند منعکس شده.
2- در باره اینکه نوشته بالا مقاله است یا چیز دیگر باید عرض کنم، اول مرتبه ای که متنی را برای سایت رسم ارسال کردم گفت و گویی تلفنی با مدیریت این سایت داشتم ایشان از من پرسیدند: مقاله فرستادید ؟ بنده عرض کردم نمیدانم اسمش را چه میشود گذاشت من فقط نوشته ام و بعد ایشان نوشته ام را در بخش مقاله قرار دادند. من هم هرگز ادعایی مبنی بر اینکه نوشته هایم مقاله هستند یا رساله یا بشقاب پرنده ندارم. اگر دوستان با این مطلب مشکل دارند متوانند مسئله را با مدیر سایت مطرح کنند شاید ایشان جواب قانع کننده ای برایشان داشته باشند.
3- اگر گفتم تعدادی از کارها را دیدم که آثار ارزنده ای بوده اما به دوسالانه راه پیدا نکرده قصدم نقد انتخاب نبوده بلکه انتقاد از انتخاب بوده و همچنین قیاس بوده بین آثار، مسلما پر واضح است که بین نقد و انتقاد و مقام قیاس بسیار تفاوت است( برای درک درست از نقد و همچنین درک تمیز دادن آن با انتقاد و قیاس می توانند به کتابهای مبانی نقد و چکونگی نقد آثار هنری رجوع بفرمایند). حال چرا آثار را قیاس کردم دلیلش را میتوانید در ویژه نامه مجله تندیس بیابید که در آن ابراهیم حقیقی عنوان کرده به دلیل نداشتن معیار در انتخاب مجبور شدم آثار را با یکدیگر مقایسه و انتخاب کنم.
4- پس از اینکه مصاحبه ای از مرتضی ممیز (چند سال پیش انجام شده بود) در یک یا دو هفته گذشته توسط سایت رسم منتشر شد به لطف خدا 2 لغت به دایره لغات بخش لمپنیسم گرافیک ایران افزوده شد(نق- قر) که در ارتباط با استاد جوادی پور و قباد شیوا به کار رفته بود. که از بخت خوش بسیار سریع این دو واژه در بین بازماندگان رایج شد.
5- اگر مجالی دست دهد حتما نقدی درباره بعضی از آثار بخش نشانه خواهم نوشت که به توصیه ی دوستان هم عمل کرده باشیم.
6- همه خوانندگان متن فوق محق هستند هر برداشتی که بخواهند از این متن داشته باشند و هر نظری که صلاح میدانند بدهند نظرات با هر دیدگاهی و با هر نوع از ادبیات برای این حقیر خواندی و قابل احترام است.